De evolutie van samenwerking

Straalen-EvolutieSamenwerking

Cursusbeschrijving

Darwin beweerde dat evolutie plaatsvindt door concurrentie. Het hele idee van 'survival of the fittest' is hierop terug te voeren: de best aan het milieu aangepaste individuen in een populatie krijgen de meest nakomelingen en hun aandeel in de populatie zich zal uitbreiden ten koste van (zwakkere) soortgenoten. Maar waarom zien we dan zo vaak samenwerking in het dierenrijk? Waarom offeren dieren zich op voor soortgenoten? En waarom gaan twee niet-verwante organismen een samenwerking aan tot wederzijds ─ maar vaak ook tot eenzijdig voordeel?

De Amerikaanse biologe Lynn Margulis stelt dat de grote stappen in de evolutie komen door samenwerking, niet door Darwins principe van natuurlijke selectie. Die gedachte werken we uit, aan de hand van kernbegrippen uit de moderne (ecologische) evolutietheorie, zoals evolutie via altruïsme, wederkerig altruïsme, verwantenselectie, sterke wederkerigheid en groepsselectie. U krijgt talloze voorbeelden vanuit de studie van mieren, extreme ecosystemen, schimmel-plant-interacties en het microbioom van dieren. Ook de samenstelling van de menselijke maatschappij in het verleden en de co-evolutie tussen genen en cultuur komen aan de orde. De grootste uitdaging blijkt te zijn om te verklaren hoe samenwerking tussen twee verschillende organismen op gang komt, dat wil zeggen hoe een symbiose kan evolueren tot een mutualisme. Daarvoor blijken twee factoren nodig te zijn: een wederzijds voordeel (bijvoorbeeld als de symbiose een onderdeel van de voeding betreft) en het vermogen aan beide zijden om bedriegers te herkennen en 'af te straffen'. De studie van symbioses en mutualismes was vroeger een ondergeschikt onderdeel van de evolutiebiologie, maar is nu in een modern raamwerk gegoten, volledig in lijn met de theorie over natuurlijke selectie van Darwin.

Data en tijden

Deze cursus bestaat uit 6  hoorcolleges.

Data: 12 februari t/m 25 maart 2020
Let op: geen college op 19 februari

Dag en tijd: woensdag, 10.45-13.00 uur



Literatuur en voorkennis

Gedrukte syllabus, hand-outs

Studiebelasting: ca. 6 uur per week

Docent

Nico_van_StraalenProf. dr. Nico M. van Straalen is emeritus hoogleraar Dierecologie aan de Vrije Universiteit, en doceerde evolutiebiologie, evolutie van de mens, milieutoxicologie, ecogenomica, dierkunde, parasitologie en ecologie aan studenten biologie en biomedische wetenschappen. Met Dick Roelofs schreef hij het boek Evolueren wij nog, over de evolutie van de mens (AUP, 2017) en de bijgewerkte Engelse versie daarvan Human Evolution and Development (2019). Ook verschijnt in 2019 Encyclopedie van de evolutiebiologie (Ensie).

Prijs en aanmelden

Prijs: € 189 (inclusief syllabus en hand-outs)

 Wilt u zich aanmelden voor een cursus?
 Dat kan via onderstaande knop. U meldt zich aan per programma. U krijgt dan eerst de vraag om een MijnHOVO-account aan te maken. In de bevestingsmail hiervan vindt u het verzoek een wachtwoord aan te maken. Direct daarna kunt u uw aanmelding voltooien.
 Zodra u een eigen MijnHOVO-account hebt, kunt u direct zich voor deze of andere cursussen aanmelden.

 De uiterste aanmelddatum voor deze cursus is 29 januari.


Aanmeldbutton