Ervaringen met HOVO-Cursussen op locatie

Testimonial HOVO-cursist en -docent: Arko Oderwald en Peter Fagginger Auer

19-12-2016 | 14:52

HOVO nam twee interviews af met docent Arko Oderwald en cursist Peter Fagginger Auer.  Arko Oderwald geeft al jarenlang cursussen over Literatuur en Geneeskunde en zette bijzondere cursussen op locatie op: Venetië en Wenen vormden het decor voor unieke cursussen waarin literatuur en geneeskunde tot leven komen op de plek waar ze zijn ontstaan. Peter Fagginger Auer ging met beide cursussen mee en volgde inmiddels al vele cursussen bij HOVO Amsterdam.

Arko Oderwald over zijn cursussen:

Waarom vertelt u graag over onderwerpen uit uw vakgebied?
“Ik heb romans en films gekoppeld aan de geneeskunde. Ik kom zelf uit de geneeskunde en dat vind ik nog altijd een mooi vak om over te praten en om over na te denken. Bij de romans en films komt altijd de vraag ‘hoe zit het in de werkelijkheid?’ naar voren. Daar stopt het niet bij. Ook de vraag hoe mooi een roman is geschreven houd ik me mee bezig. Er zijn dus eigenlijk meerdere aspecten aan wat ik doe, dat is het mooie.”

Wat maakt het lesgeven leuk?
“Wat het lesgeven specifiek voor HOVO leuk maakt zijn de goed voorbereide mensen. Meestal bespreek ik één roman per keer en iedereen heeft hem dan van te voren gelezen. Dat betekent dus dat je op serieus niveau een discussie kan voeren. Ik zeg altijd dat ik tijdens dat soort lessen in de 6e versnelling kan. Eigenlijk moet dat gewoon. Ik geef bijvoorbeeld ook les aan huisartsen, dan moet ik wel echt weten waar ik het over heb. Ik moet veel tijd steken in voorbereidingen, maar het lesgeven is dankbaar. Als mensen in de klas zeggen dat ze wat hebben bijgeleerd ondanks dat ze zich heel goed hadden voorbereid, dat vind ik leuk om te horen.”

Wat hoopt u uw cursisten mee te geven tijdens uw lessen?
“Ik heb niet een bepaalde boodschap die ik mijn cursisten per se wil meegeven, eigenlijk heb ik zelfs een beetje een hekel aan boodschappen. Je kunt namelijk nooit precies zeggen hoe iets in elkaar steekt. Dus als ik iets zou willen mee geven is dat het. Er zijn meerdere perspectieven nodig, er is niet één perspectief de juiste. Je moet op meerdere manieren naar een onderwerp kijken en dit is ook meestal het resultaat van een HOVO cursus. Mensen gaan bij mijn lessen weg met een perspectief dat ze nog niet hadden toen ze binnen kwamen, het perspectief wat ze al hadden hoeft dan niet weg te zijn. Sterker nog het moet niet zo zijn dat ze met idee a binnen komen en met idee b weggaan. Wat je met onvoorbereide studenten wel hebt, die kan je heel makkelijk van a naar b ompraten.”

In welk opzicht zijn uw cursussen uniek/waaraan ontlenen ze hun meerwaarde?
“Ze zijn zonder meer uniek van wegen de combinatie literatuur en geneeskunde. En daarbij geef ik ook cursussen op locatie, een in Venetië en een in Wenen. Deze vind ik in de voorbereiding zelf extra leuk. Ik leer veel nieuwe dingen, omdat ik echt in de geschiedenis van zo’n stad moet duiken. Ik moet rondleidingen verzinnen en dat is een uitdaging.”

U leert mensen veel en een mens is immers nooit uitgeleerd, is er iets waar u zelf nog meer over zou willen leren?
“Ik ben zo een iemand die alles leest en daar ben ik voortdurend mee bezig. Ik lees net zo lief een biografie van Paul McCartney en verdiep me dan helemaal in hoe het zat met The Beatles. Ik gebruik ook het onderwijs om te leren. Ik ga in het voorjaar een cursus geven over schrijvende artsen. Dit is voor mij een manier om serieus werk te maken van dat onderwerp. Ik was allang van plan om daar een boek over te schrijven en ik heb bedacht het op deze manier te doen. Ik geef een cursus, dan moet ik mij goed voorbereiden en met de materialen van die cursus kan ik weer aan de slag voor mijn boek.”

Prof. dr. Arko Oderwald is als universitair hoofddocent Filosofie en Medische Ethiek werkzaam bij de afdeling Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde van het VUmc. Hij is in 2013 benoemd als hoogleraar aan de Universiteit van Humanistiek. In 1985 promoveerde hij op een onderzoek dat de kritiek op de geneeskunde als onderwerp had. Hij geeft al vele jaren cursussen over Literatuur en Geneeskunde voor HOVO Amsterdam.


Interview met HOVO-cursist Peter Fagginger Auer

Waarom koos u voor de cursussen in Wenen en Venetië?
“In 2013 volgde ik de cursus ‘Hersenziekten in de medische literatuur’ van Arko Oderwald. De medisch georiënteerde inhoud en vooral ook de manier waarop hij college gaf sprak mij aan. Het was informatief, geestig en doorspekt met casuïstiek. Hij vertelde dat hij een literatuur cursus in Venetië ging organiseren met een aantrekkelijk programma.  ’s Morgens vond het bespreken van de gelezen boeken plaats, ’s middags wandelen langs de plaatsen waar de boeken speelden of de schrijvers hadden gebivakkeerd en ’s avonds kijken naar een verfilming van de boeken. Het programma was zo aanlokkelijk dat wij onmiddellijk waren verkocht.”

Wat is u het meest bijgebleven?
“Bij aankomst bleek de cursus en het logeren zich af te spelen op het eilandje San Servolo, rustig en droomschoon gelegen in de lagune op 15 minuten varen van het drukke Piazza San Marco. De sfeer, vooral ook door de groep genietende gelijkgestemden, was zonnig en opgewekt. Hoogtepunten van de Wenen-reis waren de wandeling vanaf de plaats waar het vakantiehuis van Freud had gestaan, waar hij de Traumdeutung had geschreven met uitzicht op Wenen. Ook de geestige en informatieve rondleiding in het Freud museum was zeer de moeite waard. Imposant was het Museum van Psychiatrische kunst in Gugging ,waardoor het boek Marz veel meer tot leven kwam. Het eten in een typisch Weens Heuriger restaurant was een gulden greep, een lopend buffet, eten onder een afdak met een goed glas wijn gevuld uit grote gekoelde karaffen. Wenen is een stad van historie en cultuur. Wij zijn nog met een klein groepje naar de Musikverein geweest om te midden van vele toeristen te genieten van Mozart en Strauss, een feestelijk Weens ritueel.”

Wat vond u van het programma en de docent?
“De informatie die voorafgaand aan de cursus was verstuurd ,was erg praktisch. De hele organisatie vond ik perfect. Extra leuk was de aanwezigheid van studenten die een aandeel hadden in de filmbesprekingen, deze inbreng had een frisse invloed op de overige senioren. Kortom heerlijk uit. Het jaar daarop zijn we weer naar de cursus in Venetië gegaan. Een aantal boeken was hetzelfde, maar bleken bij herlezing mooier dan de eerste keer. Na twee leuke cursussen was de verleiding niet te weerstaan om met Arko mee te gaan naar Wenen. Ook de Wenen-reis  was goed georganiseerd. Besprekingen en eten in de Diplomatische Academie met weer een warme gezellige groep cursisten, waarvan het merendeel ook naar Venetië was geweest.”

Kijkt u nu anders naar literatuur?
“Door deze cursussen heb ik boeken gelezen die ik normaal niet zou lezen . De verhalen geven vaak een historisch perspectief aan de omgeving waar je bent . Bovendien vullen Sofie van Damme en Arko met hun verhalen en foto’s veel informatie toe. Wat als literatuur wordt beschouwd is voor mij niet vanzelfsprekend  een aangenaam boek om te lezen, maar ik heb dankzij deze cursussen wel een aantal pareltjes ontdekt, waaronder ‘Gestameld liedboek’ van Erwin Mortier en ‘Nietzsches tranen’ van I.D. Yalom”

In hoeverre kunt u deze cursus en/of HOVO aanraden?
“Cursussen op locatie met voordrachten en rondleidingen beleven wij als ‘vakantie de luxe’. Gezien de trouwe groeps-deelnemers aan de cursussen geldt dat voor velen. Ik ga elk jaar naar één of twee HOVO cursussen die meestal betrekking hebben op filosofie. Wat de filosofiecursussen extra leuk maakt, is dat ik die volg met twee gelijkgestemde vrienden. Na elke lezing praten wij onder het genot van een etentje over wat er verteld is en wat het voor ons zelf betekent.”

Wat zou u nog willen leren?
“Recent ben ik door de boeiende cursus ‘Ik voel dus ik ben’ van Petra Bolhuis en Theo Meereboer geïnspireerd om meer van Damasio te gaan lezen. Daarnaast volg ik in het voorjaar een cursus over de ethica van Spinoza door Arend Klaas Jagersma .”

Peter Fagginger Auer is 31 jaar huisarts geweest op het platteland. Na zijn pensionering is hij cursussen gaan volgen, colleges over psychobiologie, neuropsychologie en de invloed van stress op de hormonale huishouding en plasticiteit van de hersenen. Geleidelijk is zijn aandacht verschoven naar de  filosofische richting. Onlangs heeft Peter met veel genoegen de cursussen in Wenen en Venetië bijgewoond.

Ook een cursus bij HOVO volgen?
Dat kan. Arko Oderwald geeft vanaf februari de cursus Schrijvende artsen.
Bekijk het volledige voorjaarsprogramma 2017

De aanmelding voor de zomercursus op locatie Ziekte en waanzin in Wenen is vanaf heden mogelijk.