Westerse muziekgeschiedenis IV - Barok en classicisme (II)

Jansen-MG3De muzikale barok bereikt in de eerste decennia van de achttiende eeuw zijn hoogtepunt. Alle bestaande genres die in de voorafgaande eeuw zijn ontstaan worden vervolmaakt onder aanvoering van ‘de grote drie’: Händel in Londen, Telemann in Hamburg en Vivaldi in Venetië. Opvallend is dat de destijds relatief onbekende Johann Sebastian Bach uit Leipzig weliswaar een groot religieus repertoire componeert maar dat zijn grootse kwaliteiten eerst lange tijd na zijn dood op waarde worden geschat.
Halverwege de achttiende eeuw verandert er veel. Er ontstaat in toenemende mate kritiek op deze overdadige, soms pompeuze stijl en is er behoefte aan sobere, lichtere muziek die desondanks ten diepste weet te ontroeren. Men wil terug naar de basis van muziek: het op de luisteraar overbrengen van emotie en gevoel met louter eenvoudige muzikale middelen. Deze nieuwe stijl, ook wel ‘style galante’ of ‘empfindsamer Stil’ genoemd, vormt de overgang naar de klassieke tijd die rond 1800 overgaat in de romantiek. Wenen wordt één van de toonaangevende muziekcentra waar Gluck, Haydn en Mozart geschiedenis schrijven.

Religieuze muziek raakt geleidelijk op de achtergrond terwijl de opera een hervormingsproces doormaakt waarbij men terugkeert naar de oorsprong van het muziektheater. Oprechte expressie zonder overdadige, virtuoze opsmuk komt weer centraal te staan, wat vervolgens uitmondt in een ware ‘operaoorlog’ tussen Frankrijk en Italië. Daarnaast wint de instrumentale muziek steeds meer terrein. Mede vanuit Mannheim krijgt het moderne orkest gestalte en zien nieuwe genres als de symfonie en het strijkkwartet het levenslicht. Qua instrumenten maakt het klavier de grootste innovatie door met de komst van de fortepiano ter vervanging van het klavecimbel.
Ten slotte formuleert de Franse componist-theoreticus Rameau als eerste de moderne harmonieleer, waar in onze tijd nog altijd gebruik van wordt gemaakt in het muziekonderwijs.

De cursus wordt rijkelijk geïllustreerd met luisterfragmenten uitgevoerd door gespecialiseerde musici van deze tijd.


docentDrs. Frans Jansen
onderwijsvorm8 hoorcolleges
studiebelastingenkele uren per week
literatuurLange tijd was het boek Geschiedenis van de Westerse Muziek van Grout & Palisca het standaardwerk voor alle studenten muziekwetenschap. Helaas wordt dit niet meer in het Nederlands uitgegeven. De Engelstalige negende editie is totaal vernieuwd en aangevuld met een website met muziekfragmenten, beeld en meer, te bestellen via de uitgever WW Norton voor $ 130. HOVO laat het aan u zelf over om een keuze te maken.
De cursusinhoud kan, samen met alle muziekfragmenten, naderhand gratis worden gedownload van de website van de docent (achterdenoten.nl).
dag en tijddonderdag, 13.30-16.00 uur
data7 februari t/m 4 april 2019
geen college op 21 februari
cursusprijs€ 232
cursuscodeV439-19vj
overige informatie
Deze cursus maakt deel uit van de leergang Westerse Muziekgeschiedenis (zie Leergangen bij HOVO), maar staat open voor alle belangstellenden. Enige basale kennis van het notenschrift is aanbevolen.
uiterste aanmelddatum29 januari
 

 Direct aanmelden