De evolutionaire anatomische les: een reis door het menselijk lichaam

Straalen-Evol-Anatom-lesDe anatomie van het menselijk lichaam illustreert veel principes uit de evolutionaire ontwikkelingsbiologie. Ons lichaam is het resultaat van een wonderlijk knutselproces waarbij steeds weer voorouderlijke structuren gemodificeerd werden en in een nieuwe context een nieuwe functie kregen. Aan de anatomie van het menselijk lichaam is de evolutionaire geschiedenis af te lezen. Sommige structuren hebben een voorloper in de allereerste tweezijdig symmetrische dieren, andere zijn een innovatie van de reptielen en weer andere hebben we te danken aan het feit dat we afstammen van een zoogdier en een primaat. Daarbovenop zien we aanpassingen die samenhangen met de typische levenswijze van de mens en die uniek zijn voor Homo sapiens. De cursus omvat een algemene inleiding in de evolutionaire ontwikkelingsbiologie, waarbij het gaat om begrippen zoals mozaïekevolutie, exaptatie, neotenie, atavisme en rudimentaire structuren. Bijzondere aandacht gaat uit naar het verschijnsel heterochronie, dat wil zeggen veranderingen in de snelheid en de timing van de somatische ontwikkeling ten opzichte van de geslachtelijke ontwikkeling, een thema dat door de hele menselijke evolutie loopt. Ook steeds terugkerend is het principe dat evolutionair oude structuren in de foetale ontwikkeling een functie hebben maar in het volwassen lichaam niet meer. Tegelijkertijd zullen we in vijf stappen door het menselijk lichaam lopen: (1) het bewegingsapparaat (voet, been, bekken, schouder en hand), (2) de organen van de buik (urogenitaalstelsel en darm), (3) organen van de borst (hart en long), (4) de organisatie van de halsstreek, het gehoor en de kaak, (5) de hersenen (cerebellum, hippocampus en prefrontale cortex).

Tijdens de cursusperiode wordt een facultatieve excursie aangeboden naar het LUMC Anatomisch Museum in Leiden. Meer informatie volgt tijdens de cursus.

docentProf. dr. Nico M. van Straalen
onderwijsvorm6 hoorcolleges met discussievragen, huiswerkopdrachten en nabespreking, vragen naar aanleiding van een wetenschappelijk artikel; facultatieve excursie
studiebelastingca. 6 uur per college
iteratuurgeprinte syllabus, powerpoint-presentaties, pdf van een wetenschappelijk artikel
literatuursuggestieN.M. van Straalen & D. Roelofs, Evolueren wij nog?, Amsterdam University Press (2017)
dag en tijdwoensdag, 10.30 - 13.00 uur
data6 februari t/m 20 maart 2019
geen college op 20 februari
cursusprijs€ 182 (incl. syllabus t.w.v. € 8)
cursuscodeV696-19vj
overige informatiegeen specifieke voorkennis vereist, wel enige affiniteit met biologie of de medische wetenschap. Tijdens de cursus volgt meer informatie over de facultatieve excursie naar het LUMC Anatomisch Museum
uiterste aanmelddatum29 januari
  

 Direct aanmelden